W 2026 roku sztuczna inteligencja jest już częścią codzienności uczniów. ChatGPT, Claude, Gemini: te narzędzia są dostępne za darmo, a uczniowie korzystają z nich na co dzień. Jednocześnie polska oświata stoi przed pytaniem: czy jest gotowa na tę rzeczywistość?

Uczniowie już korzystają z AI: co z nauczycielami?

Według badań przeprowadzonych w 2025 roku, ponad 60% uczniów szkół ponadpodstawowych przyznaje się do korzystania z ChatGPT lub podobnych narzędzi do odrabiania zadań domowych. W szkołach podstawowych ten odsetek jest niższy, ale rośnie z każdym rokiem.

Pytanie pierwsze: Czy nauczyciele wiedzą, jak rozpoznać pracę wygenerowaną przez AI?

Większość nauczycieli nie ma dostępu do szkoleń z zakresu AI. Nie wiedzą, jak wykrywać nadużycia, jak reagować, ani jak wykorzystać AI do wsparcia swojej pracy. To tworzy sytuację, w której uczniowie są często o krok przed nauczycielami w korzystaniu z nowych technologii.

Pytanie drugie: Czy szkoły mają jasne zasady dotyczące korzystania z AI?

Większość polskich szkół nie ma wypracowanych zasad dotyczących korzystania z AI przez uczniów. Nie ma wytycznych, kiedy AI może wspierać naukę, a kiedy stanowi oszustwo. Brakuje też komunikacji z rodzicami na ten temat.

Co mówią badania i raporty?

Według raportu Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop), tylko 23% nauczycieli w Polsce deklaruje, że czuje się przygotowanych do pracy z technologiami AI w edukacji. To jeden z najniższych wskaźników w Unii Europejskiej.

Równocześnie raport UNESCO z 2024 roku wskazuje, że polski system edukacji nie ma kompleksowej strategii dotyczącej AI. W przeciwieństwie do krajów takich jak Estonia czy Finlandia, gdzie wprowadzono programy szkoleniowe dla nauczycieli i wytyczne dla szkół.

Pytanie trzecie: Czy polska oświata nadąża za zmianami technologicznymi?

Wyzwania, przed którymi stoi polska szkoła

1. Brak szkoleń dla nauczycieli

Nauczyciele potrzebują wiedzy o:

• Jak rozpoznawać prace wygenerowane przez AI
• Jak wykorzystać AI do wsparcia swojej pracy (tworzenie materiałów, personalizacja treści)
• Jak uczyć uczniów odpowiedzialnego korzystania z AI
• Jak chronić dane uczniów przy korzystaniu z narzędzi AI

Obecnie większość nauczycieli uczy się tego samodzielnie lub w ogóle nie ma dostępu do takiej wiedzy.

2. Brak jasnych wytycznych

Na styczeń 2026 w Polsce istnieją materiały wspierające nauczycieli, ale w wielu szkołach brakuje jeszcze ujednoliconych, praktycznych standardów wdrożenia na poziomie placówki.

Co już jest dostępne (źródła publiczne):

• Portal ZPE opublikował poradnik dla nauczycieli: „Do czego AI nie służy”. To materiał edukacyjny, który porządkuje ryzyka i typowe błędy w korzystaniu z generatywnej AI w szkole.
• Rządowe inicjatywy edukacyjne dot. AI (ogólnodostępne szkolenia/kursy) są agregowane m.in. na: gov.pl/web/ai (przykład: sekcja szkoleń z AI).

Czego często brakuje w praktyce (na poziomie szkoły), mimo dostępnych materiałów:

• Zasad użycia AI przez uczniów (kiedy dopuszczalne wsparcie, kiedy naruszenie zasad pracy własnej; jak opisać to w statucie/przedmiotowych zasadach oceniania).
• Procedur na wypadek nadużyć (jak rozmawiać z uczniem, jakie dowody są akceptowalne, jak unikać „polowania na AI” i fałszywych oskarżeń).
• Wytycznych dot. danych (co wolno wklejać do narzędzi typu ChatGPT, jak anonimizować fragmenty prac, jak minimalizować dane).
• Komunikacji z rodzicami (jasne zasady, oczekiwania dot. prac domowych i narzędzi, spójny przekaz szkoły).

To nie oznacza, że „nie ma nic”, raczej że materiały edukacyjne ≠ wdrożone standardy, a wdrożenie zwykle spada na dyrekcję i zespoły nauczycieli.

3. Nierówności w dostępie do wiedzy

Uczniowie z większych miast, którzy mają dostęp do internetu i nowych technologii, szybciej uczą się korzystać z AI. Uczniowie z mniejszych miejscowości mogą być w gorszej sytuacji. To może pogłębiać nierówności edukacyjne.

Pytanie czwarte: Jak zapewnić równy dostęp do edukacji o AI dla wszystkich uczniów?

Co można zrobić? Przykłady z innych krajów

Estonia wprowadziła program szkoleniowy dla nauczycieli już w 2023 roku. Nauczyciele przechodzą obowiązkowe szkolenia z zakresu AI, a szkoły mają dostęp do narzędzi i wytycznych. Według raportu Estonian Education Information System, 78% nauczycieli deklaruje, że czuje się przygotowanych do pracy z AI.

Finlandia stworzyła program "Elements of AI", który jest dostępny dla wszystkich obywateli, w tym nauczycieli i uczniów. Program obejmuje podstawy AI, etykę i praktyczne zastosowania.

Pytanie piąte: Czy polska oświata może skorzystać z doświadczeń innych krajów?

Wpływ na uczniów: co wiemy?

Badania pokazują, że uczniowie, którzy korzystają z AI bez zrozumienia, jak to robić odpowiedzialnie, mogą:

• Utratać umiejętność krytycznego myślenia
• Nie rozwijać umiejętności pisania i analizy
• Polegać na AI zamiast uczyć się samodzielnie

Z drugiej strony, uczniowie, którzy uczą się odpowiedzialnego korzystania z AI, mogą:

• Szybciej znajdować informacje i weryfikować je
• Otrzymywać pomoc w zrozumieniu trudnych pojęć
• Rozwijać umiejętności współpracy z narzędziami AI

Pytanie szóste: Jak uczyć uczniów odpowiedzialnego korzystania z AI, zamiast tylko zakazywać?

Co dalej? Rekomendacje

1. Szkolenia dla nauczycieli: systematyczne programy szkoleniowe z zakresu AI w edukacji, dostępne dla wszystkich nauczycieli

2. Jasne wytyczne dla szkół: opracowanie zasad korzystania z AI, które szkoły mogą dostosować do swoich potrzeb

3. Edukacja uczniów: wprowadzenie elementów edukacji o AI do programu nauczania, z naciskiem na odpowiedzialne korzystanie

4. Komunikacja z rodzicami: informowanie rodziców o tym, jak szkoły radzą sobie z wyzwaniami związanymi z AI

5. Wsparcie dla szkół: dostęp do narzędzi, materiałów edukacyjnych i ekspertów, którzy mogą pomóc szkołom w wdrożeniu zasad dotyczących AI

Podsumowanie

Polska oświata stoi przed wyzwaniem adaptacji do rzeczywistości, w której AI jest już częścią codzienności uczniów. To nie jest pytanie o to, czy AI pojawi się w szkołach, już tam jest. Pytanie brzmi: jak szkoła może na to odpowiedzieć?

Czy polska oświata jest gotowa na AI w 2026? Odpowiedź zależy od tego, jak szybko uda się:

• Przeszkolić nauczycieli
• Wypracować jasne zasady
• Wprowadzić edukację o odpowiedzialnym korzystaniu z AI
• Zapewnić równy dostęp do wiedzy o AI

To wyzwanie, ale też szansa na nowoczesną edukację, która przygotowuje uczniów do świata, w którym AI jest narzędziem wspierającym, a nie zastępującym myślenie.

---

Szkolenia z AI dla nauczycieli

Jeśli jesteś dyrektorem szkoły lub nauczycielem zainteresowanym przygotowaniem kadry do pracy z AI, prowadzę szkolenia z podstaw AI dla nauczycieli. Program obejmuje m.in.:

• Rozpoznawanie nadużyć AI przez uczniów i strategie zapobiegania
• Praktyczne zastosowania AI w pracy nauczyciela (tworzenie materiałów, personalizacja treści)
• Bezpieczeństwo i ochrona danych uczniów przy korzystaniu z AI
• Edukowanie uczniów o odpowiedzialnym korzystaniu z AI
• Wdrożenie zasad korzystania z AI w szkole

Szkolenie może być prowadzone online lub stacjonarnie w szkole, a program dopasowuję do specyfiki placówki. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zapraszam do kontaktu: kontakt@bushdev.tech

---

Źródła i dodatkowe informacje:

• Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop): raporty o AI w edukacji: cedefop.europa.eu
• UNESCO: raport o gotowości systemów edukacji na AI: unesco.org
• Ministerstwo Edukacji i Nauki: poradnik "Do czego AI nie służy": zpe.gov.pl
• Estonian Education Information System: raporty o AI w edukacji: hm.ee
• Program "Elements of AI": elementsofai.com
• Gov.pl: inicjatywy dotyczące AI w edukacji: gov.pl/web/ai